منظومه فکری رهبری شهید در رابطه محرم چگونه است؟
محرم در منظومه فکری آیتالله شهید سیدعلی خامنهای، صرفاً یک مناسبت تقویمی یا آیینی نیست، بلکه یک حقیقت زنده، تمدنی و اثرگذار در حیات فردی و اجتماعی امت اسلامی به شمار میرود. در این نگاه، عاشورا حادثهای مربوط به گذشته نیست، بلکه جریانی جاری و الهامبخش است که هر سال بار دیگر معنا، جهت و هویت جامعه اسلامی را بازتولید میکند.
یکی از مهمترین مبانی این نگاه، تبیین درست فلسفه عزاداری است. از منظر ایشان، هدف از عزاداری صرف گریه و سوگواری نیست، بلکه زنده نگه داشتن یاد، پیام و آرمان عاشورا است؛ بنابراین مجالس محرم باید علاوه بر بعد عاطفی، حامل پیام معرفتی، تربیتی و اجتماعی نیز باشند.
در این چارچوب، هیئتهای مذهبی و مراسم عزاداری نقشی فراتر از یک آیین سوگ دارند و میتوانند بهمثابه یک رسانه فرهنگی فراگیر عمل کنند. این اجتماعات ظرفیت آن را دارند که ارزشهای اخلاقی، روحیه مقاومت، بصیرت دینی و آگاهی اجتماعی را در سطح وسیع منتقل کنند و جامعه را در برابر غفلت، تحریف و فراموشی مصون بدارند.
محرم در این منظومه فکری همچنین عامل تقویت وحدت اجتماعی است. عشق به امام حسین(ع) و فرهنگ عاشورا، نقطه اشتراک عمیقی میان اقشار مختلف جامعه اسلامی ایجاد میکند و میتواند انسجام ملی و دینی را تقویت کند. از این منظر، محرم فقط فصل سوگواری نیست، بلکه فصل همبستگی، هویتیابی و بازآفرینی سرمایه اجتماعی جامعه مؤمنان است.
از سوی دیگر، عاشورا در این نگاه الگویی دائمی برای مواجهه با ظلم در هر زمان و مکان است. پیام محرم محدود به گذشته نمیشود، بلکه منطق زندهای برای تحلیل وضعیت امروز جهان اسلام و جهتدهی به رفتار فردی و اجتماعی به شمار میآید؛ منطقی که بر نپذیرفتن ظلم، ایستادگی آگاهانه و حفظ عزت دینی تأکید دارد.
رهبر شهید انقلاب در بیانات خود بارها بر این حقیقت تأکید کردهاند که روز عاشورا بهخودیخود از دیگر روزها متمایز نیست، بلکه این مجاهدت امام حسین(ع) و یاران ایشان است که به آن جان و معنا میبخشد. همچنین تصریح کردهاند که محرم ماه امام حسین(ع)، ماه شهادت، جهاد، اخلاص، وفا، گذشت و ایستادگی در برابر قدرتهای معارض دین است.
در نتیجه، محرم در منظومه فکری ایشان یک سرمایه عظیم فرهنگی و تمدنی محسوب میشود؛ سرمایهای که هر سال با فرارسیدن آن، جامعه اسلامی فرصت مییابد تا پیام عاشورا را در زندگی فردی و اجتماعی خود بازخوانی کند و مسیر حرکت خویش را بر پایه آرمانهای حقطلبانه، عدالتخواهانه و معنوی بازتعریف نماید.
منابع
_ خبرگزاری فارس، «ماه محرم؛ از نگاه منظومه فکری رهبر شهید»، 1405/03/24.
_ خبرگزاری شفقنا، نقل سخنان آیتالله مکارم شیرازی درباره فلسفه عزاداری و نقش هیئتهای مذهبی، 1398/06/09.
_ خبرگزاری تسنیم، «بصیرتافزایی؛ مهمترین هدف هیئتهای عزاداری در ایام محرم»، 1394/07/26.
_ خبرفارس/منابع تکمیلی درباره نقش هیئتهای مذهبی در تبیین معارف عاشورا و تقویت وحدت ملی.
_ پایگاه اطلاعرسانی امام خمینی(ره)، «کارکردهای اجتماعی عزاداری امام حسین(ع)»
زهرا رجبی فعال حوزه علمیه الزهرا ساری
ثبت دیدگاه